Walter van Zijderveld
Rond de jaarwisseling gaf Boekhandel en Drukkerij Hansum te Ameide een huis aan huis verspreid krantje uit, dat de Nieuw-jaarsgroet heette en bestemd was voor de inwoners van Ameide, Tienhoven en omstreken. Daar hoorde ook Lexmond bij. Gemeente-secretaris G. Janssen schreef daar altijd een overzicht in over het afgelopen jaar. Hier volgt zijn artikel, zoals dat vijftig jaar geleden in de uitgave 1953/1954 stond.
Op elke Oudejaarsdag wordt een parade gehouden. De gebeur-tenissen van het voorbije jaar, belangrijk en klein, blij en droevig, algemeen en persoonlijk, trekken nog éénmaal aan ons voorbij om dan voorgoed af te marcheren naar het verleden. Ook wij willen nog eens in herinnering brengen, wat in 1953 in Lexmond de algemene aandacht trok.
Het jaar ving in rouw aan: op de koude Nieuwjaarsdag bracht de Hervormde gemeente haar predikant ds. C.C. Klerkx, na een korte ziekte op de leeftijd van 44 jaar gestorven, ten grave. Helaas is de opengevallen plaats nog niet bezet. Met de restauratie van het kerkgebouw kon nog niet worden begonnen, maar lang duren zal het waarschijnlijk toch niet meer. De Hervormde Jongelingsvereniging “Timotheüs” herdacht in het voorjaar haar gouden jubileum.
Een jubileum overkwam ook de Gereformeerde Jongelingsvereniging “Waakt en Bidt”. Zij mocht kort geleden op een arbeid van 60 jaar terugzien. Voor de Gereformeerde gemeente begon het jaar trouwens ook vreugdevol, toen op de eerste zondag ds. W. Kats zijn intrede deed.
De activiteit der verenigingen bleef verheugend. De uitvoeringen, jaarvergaderingen e.d. werden over het algemeen druk bezocht. Een afdeling van de Chr. Boerinnen- en Plattelandsvrouwenbond werd opgericht. De bond van plattelandsvrouwen maakte zich onder meer verdienstelijk voor een (geslaagde) oliebollendag ten bate van de tocht der ouden van dagen. Vol lof kan geschreven worden over het concours, dat de fanfare “Excelsior” op touw zette. Zelf behaalde zij een eerste prijs op het concours te Garderen. De zangverenigingen “Hosanna” en “Nieuw Leven” spanden zich niet vergeefs in.
De wandelclub “Willen is Kunnen” hield ook weer haar jaarlijkse bloesemtocht. Dat de 350 wandelaars zo’n kou leden, was haar schuld niet. De Algemene Nederlandse Bouwarbeidersbond zette de traditie van een kinderfeest in de kersentijd voort. “Vlugheid en Kracht” liet zich eens buiten het gymnastieklokaal zien.
Over verenigingen gesproken; we kregen een melkcontrôle-vereniging, waarvan het ledental langzaam maar zeker uitbreidt. Bijzondere gebeurtenissen op het gebied van de landbouw en de veeteelt zijn niet te vermelden (of het moet de aardappelmoeheid zijn!). Wel werd een vergadering gehouden onder het motto: “Rooi uw oude boomgaard” en in een andere werd het belang der bijenhouderij uiteengezet. Enkele inzendingen op tentoonstellingen werden bekroond. In een onderzoek naar de zelfkazerij betrok de Landbouwhogeschool ook Lexmond.
Herhaalde malen gebeurden er op de Rijksweg ongelukken en ongelukjes en enkele auto’s tuimelden van de Achthovensedijk. Gelukkig waren geen slachtoffers te betreuren.
De baby’s en de oudjes waren bijzonder in hun schik: Het Groene Kruis stichtte een consultatiebureau voor zuigelingen ten huize van dokter Vegter en de oudjes hadden, dankzij veler medewerking, hun jaarlijkse uitje. Zuster van de Griend moest haar werkzaamheden wegens ziekte voorlopig staken. Zuster van Beek uit Hei- en Boeicop reikt thans de helpende hand. De gemeenteraad zegde steun toe aan het in Gorinchem te bouwen streekziekenhuis.
Ja, wij kregen ook een andere raad. In 1949 hield de C.H. op het nippertje haar tweede zetel, maar dimaal moest zij de vlag strijken voor de P.v.d.A. Dat desnietemin wethouder Jac. de Jong met de grootste meerderheid van stemmen werd herkozen, was een blijk van waardering voor zijn werk en liet zien dat de leden het gemeen-tebelang hoger stellen dan het partijetiket. Wethouder Bikker blééf wethouder Bikker.
De meest opvallende daad in de letterlijke zin van het woord was het besluit tot de verkabeling van het laagspanningsnet in de Dorpsstraat en een deel van de Kortenhoevenseweg, alsmede de riolering en algehele verbetering van de Dorpsstraat. De “spinnekoppen” zijn weg en de verdere werkzaamheden zijn in volle gang.
Nu de oude bomen gekapt zijn, merkt men eerst hoe breed ons dorp is. Hulde aan onze voorvaderen! Op de Nes kwamen een nieuwe straat en 16 woningen klaar. De boerderij van J. Kortlever, in de zomer van 1952 afgebrand, verrees schoner dan ooit uit haar as en in Achthoven zagen we ook een boerderij méér.
Mede dankzij de medewerking van de raad werd de Chr. school keurig opgeknapt. Alle onderwijzeressen zochten een heenkomen, de dames de Kater en Stroes in een Opheusdense- en een Ouderkerk-aan-de-Amstelseschool, mej. van As in het huwelijk. Nu staan de dames Uiterwijk, van Kooten en Swaan voor de klas. Het bestuur van de Chr. Kleuterschool moest haar toevlucht nemen tot een bazar. In februari rekent zij op U!
In Lakerveld kwam er een wegje bij, en wel een proefstuk gewapende klinkerweg, aangelegd door de Rijkswaterstaat, in samenwerking met de Nederlandse Baksteenindustrie.
Wachtmeester Nijssen kwam bij de rijkspolitie in dienst.
De Boerenleenbank zag de spaargelden met ruim een ton stijgen tot bijna twee millioen. Maar Lexmond weet niet alleen te sparen maar ook te geven, want voor de rampslachtoffers werd langs de huizen en in de kerken ruim f 21.000,- ingezameld, bijna 12 gulden per inwoner. Menig slachtoffer van de watersnood, in het bijzonder uit de Alblasserwaard, vond een tijdelijk onderdak in ons dorp en veel vee werd gestald. Verschillende arbeiders gingen in het overstroomde gebied werken en vier boerenzoons gaven tijdelijk aan getroffen landbouwers hun krachten. Ook op nog andere wijze werd hulp geschonken. Ook al trof de ramp ons niet persoonlijk, vergeten doen we haar nimmer.
En hoe ging het de bevolking? Wel, per saldo is er niet veel veranderd. Tot de dag waarop wij dit schrijven (19 december) blijken er 32 kinderen (vorig jaar 34) te zijn geboren en 19 (vorig jaar 18) personen te zijn overleden. Wist U dat deze aantallen naar het landsgemiddelde resp. 42 en 14 hadden moeten zijn? De veroudering der Lexmondse bevolking speelt hier een grote rol, want het aantal mensen van 65 jaar en ouder nam toe met 1 tot 197, dat is 46 meer dan het landsgemiddelde. Dertig personen (1952: 26) zijn de 70 gepasseerd, wat 9 meer is dan het gemiddelde.
Zo gaven wij U een overzicht van hetgeen in het voltooide jaar de algemene aandacht trok. U, lezer of lezeres, kunt daar uw eigen herinneringen bijplaatsen. Voeg ze bijeen en vliegensvlug trekt Uw eigen leven van de vervlogen 365 dagen nog eenmaal voorbij. Dan valt het scherm achter de 31e december. We staan in 1954!
Gezegend Nieuwjaar!
G. Janssen